Modernizacja wiatraka bez nowej oceny środowiskowej: co zmienia nowelizacja katalogu przedsięwzięć

Po latach blokady tzw. zasadą 10H lądowa energetyka wiatrowa w Polsce znów się rozwija, a wiele turbin postawionych dekadę temu nadaje się dziś do wymiany na sprawniejsze. Pojawia się wtedy praktyczne pytanie: czy modernizacja istniejącej elektrowni wiatrowej – tzw. repowering – wymaga przejścia całej procedury środowiskowej od nowa? Od 13 czerwca 2026 r. w wielu przypadkach odpowiedź brzmi: nie.

W przeglądzie nowelizacji 8–14 czerwca 2026 r. sygnalizowaliśmy tę zmianę. Śledząc nową legislację w Prostej Umowie, bierzemy dziś pod lupę rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 706), które nowelizuje katalog przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Czym w ogóle jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach?

Zanim ruszy budowa wielu inwestycji, trzeba uzyskać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach (DŚU). To, które przedsięwzięcia jej wymagają, określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko - katalog wydany na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, wdrażający unijną dyrektywę 2011/92/UE. Katalog ten dzieli inwestycje na dwie grupy:

• grupa I (§ 2 rozporządzenia) – przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; tu raport o oddziaływaniu i pełna ocena są obowiązkowe;
• grupa II (§ 3 rozporządzenia) – przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać; tu organ najpierw bada (tzw. screening), czy ocena w ogóle jest potrzebna.

Gdzie w katalogu są elektrownie wiatrowe?

Wiatraki figurują w obu grupach. W grupie I:

§ 2 ust. 1 pkt 5. Instalacje wykorzystujące do wytwarzania energii elektrycznej energię wiatru: a) o łącznej mocy nominalnej elektrowni nie mniejszej niż 100 MW, b) lokalizowane na obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej.

Wszystko, co mniejsze i lądowe, trafia do grupy II:

§ 3 ust. 1 pkt 6. Instalacje wykorzystujące do wytwarzania energii elektrycznej energię wiatru, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 5: a) lokalizowane na obszarach objętych formami ochrony przyrody (…), b) o całkowitej wysokości nie niższej niż 30 m.

Innymi słowy: każda lądowa turbina o całkowitej wysokości od 30 metrów co do zasady jest przedsięwzięciem z grupy II – a więc punktem wyjścia jest pytanie organu, czy potrzebna jest ocena oddziaływania na środowisko.

Zmiana pierwsza: doprecyzowanie progu 100 MW

Nowelizacja w grupie I jest kosmetyczna, ale warto ją odnotować. W § 2 ust. 1 pkt 5 lit. a skreślono wyraz „elektrowni". Próg odnosi się teraz do „łącznej mocy nominalnej nie mniejszej niż 100 MW", bez wiązania go z pojęciem pojedynczej „elektrowni". To porządkuje punkt odniesienia dla progu, od którego instalacja wiatrowa zawsze wymaga pełnej oceny.

Zmiana druga: repowering bez ponownej oceny

Sedno nowelizacji to nowe brzmienie § 3 ust. 1 pkt 6 lit. b. Próg „od 30 metrów wysokości" zostaje, ale dochodzi do niego istotne wyłączenie:

§ 3 ust. 1 pkt 6 lit. b. (…) o całkowitej wysokości nie niższej niż 30 m, z wyłączeniem ich rozbudowy, przebudowy lub montażu podejmowanych w celu zwiększenia o nie więcej niż 30% zainstalowanej łącznej mocy nominalnej określonej w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, na podstawie której instalacje zostały zrealizowane, o ile: nie zwiększy się liczba instalacji, nie nastąpi zmiana lokalizacji instalacji w promieniu większym niż 150 m od osi istniejącej wieży tej instalacji, oś wieży instalacji jest zlokalizowana lub będzie zlokalizowana w odległości nie mniejszej niż 250 m od granicy lasu oraz nie zostanie osiągnięty próg, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 5 lit. a.

Jeżeli modernizujesz istniejącą instalację i zwiększasz jej moc o najwyżej 30% w stosunku do mocy określonej w pierwotnej decyzji środowiskowej, to taka rozbudowa, przebudowa lub montaż nie jest traktowana jak nowe przedsięwzięcie z grupy II – nie uruchamia więc od nowa procedury środowiskowej. Wyłączenie obwarowano czterema warunkami, które mają pilnować, by repowering pozostał “w tych samych ramach” co pierwotna inwestycja:

1. nie rośnie liczba instalacji – wymieniasz, a nie dostawiasz nowe turbiny;
2. lokalizacja się nie przesuwa dalej niż 150 m od osi istniejącej wieży;
3. oś wieży jest co najmniej 250 m od granicy lasu;
4. nie zostaje osiągnięty próg 100 MW z grupy I (inaczej wracamy do obowiązkowej, pełnej oceny).

Co z inwestycjami w toku?

Rozporządzenie zawiera typowe przepisy przejściowe. Co do zasady do postępowań wszczętych i niezakończonych przed 13 czerwca 2026 r. – o wydanie decyzji środowiskowej, w sprawie zgłoszeń czy uchwał, o których mowa w art. 72 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku – stosuje się przepisy dotychczasowe. Nowe, łagodniejsze brzmienie obejmuje natomiast m.in. toczące się postępowania o wydanie decyzji, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. W praktyce więc o tym, które przepisy stosuje organ, decyduje rodzaj i etap konkretnego postępowania.

Szerszy kontekst: powrót lądowych wiatraków

Zmiana nie jest przypadkowa. Wprowadzona w 2016 r. zasada 10H (minimalna odległość turbiny równa dziesięciokrotności jej wysokości) na lata praktycznie zatrzymała nowe lądowe elektrownie wiatrowe. Liberalizacja z 2023 r. – z elastycznym minimum rzędu 700 m ustalanym w planie miejscowym – ten rynek odblokowała. Ułatwienie repoweringu wpisuje się w ten sam kierunek: zamiast budować od zera na nowych terenach, łatwiej zmodernizować to, co już stoi, podnosząc moc istniejących farm bez powielania całej procedury środowiskowej.

Co to oznacza w praktyce?

Największą korzyść odniosą operatorzy istniejących farm wiatrowych, którzy planują wymianę turbin na wydajniejsze w granicach 30% przyrostu mocy. Dla nich nowelizacja oznacza krótszą i tańszą ścieżkę formalną – gdy wyłączenie działa, modernizacja nie wymaga już decyzji środowiskowej, więc można od razu przejść do dalszych etapów inwestycji. Warto przy tym pamiętać, że limit 30% liczy się od mocy zapisanej w pierwotnej decyzji środowiskowej, a nowoczesne turbiny bywają wielokrotnie mocniejsze od tych sprzed dekady – głębsza modernizacja, skokowo zwiększająca moc farmy, i tak przejdzie pełną ścieżkę oceny. Granice ochrony środowiska i interesów mieszkańców pozostają poza tym czytelne: instalacje na obszarach chronionych przyrodniczo nadal są w grupie II, zachowano wymóg odległości od lasu i zakaz istotnego przesuwania wież, a oddziaływanie pierwotnej inwestycji zostało już raz ocenione w decyzji środowiskowej, do której nowelizacja wprost się odwołuje. Przekroczenie któregokolwiek z czterech warunków – albo progu 100 MW – z powrotem włącza obowiązek oceny.

Podsumowanie

Nowelizacja katalogu przedsięwzięć to zmiana wąska, ale dla branży wiatrowej praktyczna: porządkuje próg 100 MW w grupie I i – co ważniejsze – zwalnia repowering istniejących turbin z ponownej oceny środowiskowej, o ile mieści się on w ściśle wyznaczonych granicach mocy i lokalizacji. Pełny tekst rozporządzenia o przedsięwzięciach oraz ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku sprawdzisz w wyszukiwarce aktów prawnych w Prostej Umowie, a powiązane rozstrzygnięcia – gdy się pojawią – w Wyszukiwarce Orzeczeń Sądowych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, treści dokumentów oraz aktualnego orzecznictwa.