Siedem zmian w prawie w tygodniu 7–13 września 2026: żłobki, żegluga i szkoły

W tygodniu 7–13 września 2026 r. zaczyna obowiązywać siedem aktów lub wyodrębnionych części aktów. Największe znaczenie praktyczne mają trzy z nich: pierwszy etap rozłożonej na lata reformy opieki nad dziećmi do lat 3, pakiet dla przedsiębiorstw żeglugowych i marynarzy oraz nowe reguły przyjmowania uczniów przybywających z zagranicy.

Opieka nad dziećmi do lat 3: pierwszy etap wieloletniej reformy

Ustawa z dnia 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 1123) – zasadniczo obowiązuje od 1 stycznia 2028 r.; pierwszy pakiet przepisów obowiązuje od 9 września 2026 r.

9 września nie zaczyna jeszcze działać cała reforma. Zgodnie z art. 48 pkt 4 ustawy od tego dnia obowiązują wybrane regulacje kadrowe, przejściowe i przygotowawcze. Nowe brzmienie art. 18 ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 porządkuje warunki dotyczące osób pracujących w żłobku lub klubie dziecięcym. Obejmują one między innymi brak prawomocnego skazania za przestępstwo umyślne, niefigurowanie w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym ani w rejestrze osób wpisanych na podstawie postanowienia Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15, wypełnianie obowiązku alimentacyjnego oraz rękojmię należytej opieki.

Art. 18aa wskazuje, kto ma sprawdzać kwalifikacje z art. 16 ust. 1 oraz warunki z art. 18 ust. 1. Co do zasady odpowiada za to podmiot prowadzący placówkę. Jeżeli jednak osoba fizyczna prowadzi żłobek lub klub i sama pełni w nim funkcję dyrektora, opiekuna albo inną objętą przepisem, weryfikację przeprowadza wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Dla placówek utworzonych przed 1 stycznia 2027 r. praktyczne znaczenie ma również art. 35 ust. 2: żłobek lub klub ma zapewnić dzieciom dostęp do placu zabaw przeznaczonego dla dzieci do lat 3.

Od 9 września działają też doprecyzowania w programie „Aktywny rodzic”. U osoby obowiązkowo ubezpieczonej z tytułu umowy zlecenia lub podobnej, której wynagrodzenie jest płatne okresowo, kwotę dzieli się przez liczbę miesięcy, za które przysługuje. Złożenie w ciągu 14 dni wniosku o inne świadczenie po ostatecznej odmowie pozwala natomiast zachować miesiąc pierwszego wniosku.

Najgłośniejsze elementy reformy mają późniejsze terminy. Zmiany kwalifikacji i części uprawnień opiekunów zaczną obowiązywać 1 stycznia 2027 r., wymagania żywieniowe, nieograniczony dostęp do wody i przejściowy zakaz publicznego udostępniania przez placówkę wizerunku dziecka, nawet za zgodą rodzica – 1 września 2027 r. Od 1 stycznia 2028 r. zakaz będzie działał w docelowym przepisie, a reforma wprowadzi nowy punkt opieki dziennej. Ministerstwo Rodziny opisuje cele całego pakietu, ale przy planowaniu obowiązków trzeba każdorazowo sprawdzić harmonogram z art. 48.

Polska bandera: podatki, apteczki okrętowe i ochrona marynarzy

Ustawa z dnia 17 lipca 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wsparcia przedsiębiorstw żeglugowych oraz stworzenia warunków ich funkcjonowania pod polską banderą (Dz.U. 2026 poz. 1079) – obowiązuje od 10 września 2026 r., z jednym wyjątkiem zależnym od uruchomienia rozwiązań technicznych w systemie PHICS.

Ustawa zmienia pięć ustaw i ma zwiększyć atrakcyjność prowadzenia działalności żeglugowej z Polski. Rozszerza zakres podatku tonażowego między innymi na część usług offshore, zarządzanie statkami, eksploatację statków wziętych w czarter bez załogi oraz, pod określonymi warunkami, oddawanie własnych statków w taki czarter. Dla statków napędzanych wyłącznie paliwami alternatywnymi podstawa tego podatku ma wynosić 60% wartości obliczonej według reguł ogólnych. Poszerza się też zwolnienie z PIT dla dochodów marynarzy pracujących na określonych statkach pod banderą państwa Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego, między innymi przez zniesienie warunku 183 dni pracy w roku. Mimo tytułu ustawy preferencje nie są zastrzeżone wyłącznie dla statków pod polską banderą.

Jest jednak istotny warunek. Preferencje w PIT i podatku tonażowym nie stają się automatycznie dostępne 10 września. Zgodnie z art. 7 i 8 znowelizowane zasady stosuje się do dochodów uzyskanych od 1 stycznia roku następującego po roku, w którym Komisja Europejska wyda pozytywną decyzję o zgodności pomocy publicznej z rynkiem wewnętrznym, i tylko w okresie obowiązywania tej decyzji.

Ustawa tworzy też podstawę do nabywania w aptece ogólnodostępnej leków i wyrobów medycznych potrzebnych do wyposażenia apteczki okrętowej przez armatora statku o polskiej przynależności, armatora mającego siedzibę albo oddział w Polsce lub armatora, którego statek zawija do polskiego portu. Sposób realizacji i wzór zapotrzebowania mają zostać określone w rozporządzeniu wykonawczym. Jeżeli produkt z wykazu zagrożonych brakiem dostępności ma być wywieziony z Polski, armator zgłasza zamiar Głównemu Inspektorowi Farmaceutycznemu, a apteka może zrealizować zapotrzebowanie dopiero po publikacji w BIP postanowienia o braku sprzeciwu. Ustawa nakłada ponadto na armatora obowiązek sfinansowania transportu na ląd marynarza, który potrzebuje natychmiastowej pomocy medycznej, jeżeli statek znajduje się na polskich obszarach morskich. Całość jest elementem rządowego programu „Polskie Morze”, którego cel opisano w informacji Ministerstwa Infrastruktury.

Uczniowie z zagranicy: szkoły dwujęzyczne i dokumenty do szkoły policealnej

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 25 sierpnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi oraz osób będących obywatelami polskimi, które pobierały naukę w szkołach funkcjonujących w systemach oświaty innych państw (Dz.U. 2026 poz. 1139) – obowiązuje od 12 września 2026 r.

Rozporządzenie uzupełnia procedurę przyjmowania uczniów przybywających z zagranicy do klas VII i VIII publicznej szkoły podstawowej dwujęzycznej. Uczeń może zostać przyjęty na podstawie dokumentów, jeżeli szkoła ma wolne miejsce. Gdy ze względu na specyfikę kształcenia nie da się z dokumentów ocenić jego przygotowania, dyrektor decyduje o przeprowadzeniu sprawdzianu predyspozycji językowych oraz wyznacza jego termin i osoby przeprowadzające; warunkiem przyjęcia jest wtedy wynik pozytywny. Dotychczas rozporządzenie regulowało analogiczne przyjęcie do oddziału dwujęzycznego w publicznej szkole podstawowej ogólnodostępnej, ale nie do publicznej szkoły podstawowej dwujęzycznej.

Druga grupa zmian dotyczy szkół policealnych. W procedurze przyjmowania do szkoły publicznej nowelizacja usuwa z aktualnego katalogu kuratoryjne potwierdzenie uprawnienia do ubiegania się o przyjęcie na studia, zachowując dokumenty i decyzje wydane według przepisów sprzed 1 lipca 2025 r. Do dokumentów wymaganych przy przyjęciu dopisano też państwowy certyfikat znajomości języka polskiego na poziomie co najmniej B1. Materialny obowiązek potwierdzenia znajomości języka wynika jednak z art. 165 ust. 5a Prawa oświatowego: dotyczy cudzoziemców przyjmowanych do publicznych i niepublicznych szkół policealnych oraz stosuje się go do osób, które rozpoczęły naukę po 31 sierpnia 2025 r. Rozporządzenie odzwierciedla ten wymóg w procedurze rekrutacyjnej. Taki cel potwierdza uzasadnienie projektu.

Pozostałe akty: wojsko i nadzór nad szkołami artystycznymi

Cztery pozostałe akty mają węższy, resortowy krąg adresatów. Od 8 września obowiązuje zmiana dotycząca zakresu działania i organizacji Wojskowego Dozoru Technicznego (Dz.U. 2026 poz. 1121). 9 września weszło w życie rozporządzenie powierzające specjalistycznej jednostce nadzoru wydawanie decyzji o cofnięciu niepublicznej szkole artystycznej uprawnień publicznej szkoły artystycznej (Dz.U. 2026 poz. 1127).

Pakiet uzupełniają dwa rozporządzenia obronne: od 10 września zmieniają się zasady wyróżniania żołnierzy, pododdziałów, oddziałów i instytucji wojskowych (Dz.U. 2026 poz. 1133), a od 12 września zasady nadzoru nad czynnościami związanymi z wyrobami wprowadzanymi do użytku w jednostkach podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych (Dz.U. 2026 poz. 1142).

Pełny tekst przepisów, ich harmonogram oraz powiązane orzecznictwo możesz sprawdzić w Prostej Umowie – w wyszukiwarce aktów prawnych oraz w Wyszukiwarce Orzeczeń Sądowych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, treści dokumentów oraz aktualnego orzecznictwa.