Sześć aktów prawnych w tygodniu 5–11 października 2026: drogi, obrót strategiczny i turnusy

W tygodniu 5–11 października zmieniają się zasady projektowania dróg, prowadzenia ewidencji obrotu strategicznego, organizacji turnusów po misjach i zarządzania ryzykiem w domach maklerskich. Lista tygodniowa w Prostej Umowie obejmuje sześć aktów lub kolejnych etapów ich wejścia w życie.

Drogi publiczne: projekt musi uwzględniać zmianę klimatu

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 25 września 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1352) – od 8 października 2026 r. wchodzi w życie tylko § 1 pkt 3; zasadnicza część obowiązuje od 22 października 2025 r.

Do przepisów techniczno-budowlanych dotyczących dróg publicznych dochodzi obowiązek uwzględniania ryzyk i oddziaływań wynikających ze zmiany klimatu w odpowiednim zakresie (nowy § 9 ust. 1a). Przepis wymienia m.in. ulewne deszcze, powodzie, susze, fale upałów, bardzo silny wiatr i osuwiska. Projektant powinien więc rozpatrzyć zagrożenia istotne dla konkretnej drogi, a inwestor i zarządca uwzględnić ten wymóg przy przygotowaniu i sprawdzaniu dokumentacji.

Znaczenie mają przepisy przejściowe. § 2 nowelizacji pozwala nie stosować nowego § 9 ust. 1a do inwestycji spełniających określone w nim warunki dotyczące wcześniejszego złożenia wniosku budowlanego, dokonania zgłoszenia albo wszczęcia zamówienia publicznego na projekt lub projekt i roboty budowlane. Aktualny tekst ujednolicony udostępnia Ministerstwo Infrastruktury.

Obrót strategiczny: numer zezwolenia w ewidencji

Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. zmieniająca przepisy o obrocie strategicznym (Dz.U. 2026 poz. 471) – od 8 października wchodzi w życie tylko art. 1 pkt 17 lit. b; zasadnicza część obowiązuje od 22 kwietnia 2026 r., a art. 2 i art. 10 od 8 kwietnia.

Ewidencja obrotu towarami o znaczeniu strategicznym musi zawierać również numer właściwego zezwolenia, jeżeli jest ono wymagane. Nowy art. 25 ust. 2 pkt 7 ustawy o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym obejmuje zezwolenia indywidualne i globalne, krajowe zezwolenia generalne oraz generalne unijne zezwolenia na wywóz. Dla firmy prowadzącej taki obrót oznacza to potrzebę sprawdzenia, czy wzór ewidencji lub używany system pozwala powiązać zapis z odpowiednim zezwoleniem.

To ostatni odroczony element szerszej reformy dostosowującej krajowe przepisy do unijnego systemu kontroli produktów podwójnego zastosowania (rozporządzenie UE 2021/821). Możliwość prowadzenia ewidencji w postaci papierowej albo elektronicznej została uregulowana już od 22 kwietnia (art. 1 pkt 17 lit. a, dodający art. 25 ust. 1a–1b). Październikowa zmiana rozszerza zakres danych w ewidencji.

Powrót z misji: wspólny program turnusów dla żołnierzy i pracowników

Dwa rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 września 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1229 oraz Dz.U. 2026 poz. 1230) – wchodzą w życie 7 października 2026 r.

Pierwsze zmienia zasady turnusów leczniczo-profilaktycznych dla pracowników wykonujących zadania poza granicami państwa, drugie dotyczy świadczeń zdrowotnych żołnierzy zawodowych. Oba zastępują ramowy program turnusu: odpowiednio załącznik nr 2 do rozporządzenia z 2020 r. i załącznik nr 15 do rozporządzenia z 2022 r. Celem jest poprawa kondycji psychicznej po misji i odbudowa relacji rodzinnych, z rehabilitacją wspierającą trening antystresowy.

Turnus nadal trwa 14 dni. Nowy program przewiduje obowiązkowe zajęcia psychologiczne oraz dwie indywidualne konsultacje dla pracownika lub żołnierza: na początku i na końcu turnusu. Obejmuje także psychoedukację, warsztaty, relaksację i 40 zabiegów rehabilitacyjnych, dobieranych według wskazań lekarza (część IV pkt 4, 8 i 13). Harmonogram ma zapewniać, że zabiegi nie kolidują z zajęciami psychologicznymi.

Program uwzględnia również pełnoletnich członków rodzin. Osoby towarzyszące mogą uczestniczyć w wybranych sesjach grupowych i zajęciach wieczornych. Uczestnicy otrzymują „Pakiet powrotny”: materiały i ćwiczenia do pracy w domu, kontakty do miejsc wsparcia oraz plan wspólnych celów rodzinnych. Dla organizatorów turnusów oznacza to konieczność dostosowania programu zajęć i materiałów dla uczestników. Znika też obowiązek odrębnego pisemnego informowania właściwej komórki MON o skierowaniu na turnus (§ 1 pkt 1 obu nowelizacji). Cel i zasady korzystania z tej formy wsparcia przedstawia MON.

Domy maklerskie: koncentracja ryzyka pod nadzorem KNF

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 10 września 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1238) – wchodzi w życie 8 października 2026 r.

Nowelizacja wymaga wyraźnego uwzględniania ryzyka koncentracji ekspozycji wobec kontrahentów centralnych, czyli instytucji uczestniczących w rozliczaniu transakcji finansowych. Procedury domu maklerskiego mają obejmować istotne źródła i skutki tego ryzyka, także dla funduszy własnych (§ 10 ust. 1 pkt 5 zmienianego rozporządzenia). W odpowiednich zasadach zarządzania ryzykiem mają znaleźć się szczegółowe plany i wymierne cele jego monitorowania oraz ograniczania (§ 11 ust. 1 pkt 3).

Przepisy odsyłają do art. 7a unijnego rozporządzenia EMIR nr 648/2012. KNF ma uwzględniać zarówno praktyki zarządzania tym ryzykiem, jak i dostosowanie modelu biznesowego domu maklerskiego do tych wymogów w badaniu i ocenie nadzorczej (§ 24 ust. 1a). Dla objętych obowiązkami firm inwestycyjnych praktyczny krok to przegląd procedur, planów i sposobu dokumentowania ekspozycji wobec kontrahentów centralnych. Jak wyjaśnia ESMA, celem unijnej reformy jest ograniczenie zależności od kluczowych podmiotów rozliczeniowych z państw trzecich.

Zmienia się również zakres wyjątków dotyczących wynagrodzenia zmiennego: § 30 ust. 2 odsyła teraz do całego pkt 9 ust. 1, a nie tylko jego lit. a i b. Zwolnienie rozszerza się więc także na instrumenty niepieniężne odzwierciedlające skład zarządzanych portfeli, przy zachowaniu warunków określonych w tym przepisie.

Honorowa odznaka dla lotnictwa cywilnego

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 września 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1235) – wchodzi w życie 7 października 2026 r.

Ustanawia Odznakę Honorową za Zasługi dla Lotnictwa Cywilnego. Wyróżnienie może otrzymać osoba fizyczna, organizacja lub instytucja, a nadaje je minister właściwy do spraw transportu, z własnej inicjatywy lub na wniosek podmiotów wymienionych w § 3. Jak wyjaśnia opis projektu RD296, celem jest uhonorowanie wkładu w rozwój tej dziedziny.

Pełne teksty aktów i powiązane orzecznictwo jak zwykle możesz sprawdzić w Prostej Umowie – w wyszukiwarce aktów prawnych oraz Wyszukiwarce Orzeczeń Sądowych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, treści dokumentów oraz aktualnego orzecznictwa.