Osiem zmian w prawie w tygodniu 29 czerwca – 5 lipca 2026: przegląd nowelizacji

W Prostej Umowie śledzimy akty prawne wchodzące w życie w danym tygodniu i z pomocą naszych narzędzi układamy je w praktyczne przewodniki. Tydzień 29 czerwca – 5 lipca 2026 r. jest wyjątkowo gęsty, a lista nowelizacji obejmuje ponad pięćdziesiąt pozycji Dz.U.. Tylko część z nich ma jednak znaczenie wykraczające poza wąskie procedury resortowe.

Podatki: więcej czasu na JPK z ksiąg rachunkowych

Ustawa z dnia 15 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 779) – zasadnicza część obowiązuje od 1 lipca 2026 r.

Ta ustawa nie wprowadza nowego podatku ani nie zmienia stawek. Odpowiada na problemy firm z nowymi obowiązkami przekazywania ksiąg w formacie JPK na gruncie PIT i CIT. Najważniejsza zmiana dotyczy podatników prowadzących księgi rachunkowe. Dostają oni więcej czasu na przesłanie ksiąg rachunkowych i powiązanej ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych w strukturach JPK_KR_PD i JPK_ST_KR.

W PIT termin dla ksiąg rachunkowych przesunięto na 31 lipca po zakończeniu roku podatkowego. W CIT termin przesłania ksiąg rachunkowych przesunięto z końca trzeciego miesiąca na koniec siódmego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego albo obrotowego. Uzasadnienie projektu tłumaczy to prosto: wcześniejsze terminy wypadały przed zatwierdzeniem rocznego sprawozdania finansowego i ostatecznym zamknięciem ksiąg, co utrudniało rzetelne przygotowanie plików JPK.

Nie każdy obowiązek JPK został jednak przesunięty. Podatnicy PIT prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów oraz ewidencję środków trwałych powiązaną z tą księgą nadal mają termin związany ze złożeniem zeznania rocznego, co zwykle oznacza 30 kwietnia. Druga praktyczna zmiana dotyczy pełnomocników: pełnomocnictwo UPL-1 do podpisywania deklaracji elektronicznych obejmuje także podpisywanie ksiąg podatkowych w podatkach dochodowych, więc biuro rachunkowe nie musi uzyskiwać odrębnego pełnomocnictwa tylko do tego celu.

Zasiłki chorobowe i macierzyńskie: porządek w składaniu wniosków

Ustawa z dnia 13 lutego 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 441) – obowiązuje od 1 lipca 2026 r.

Nowelizacja ustawy zasiłkowej porządkuje tryb wszczynania postępowań o przyznanie i wypłatę zasiłków. Jeżeli płatnikiem zasiłku jest płatnik składek, wniosek może być złożony w postaci papierowej albo elektronicznej. Jeżeli płatnikiem jest ZUS, ustawa wyraźnie wymienia dokument elektroniczny podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo złożony przez bezpłatny system teleinformatyczny ZUS lub e-Doręczenia.

E-zdrowie: karta pacjenta, recepty transgraniczne i dane z urządzeń

Ustawa z dnia 15 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 791) – większość nowych przepisów obowiązuje od 1 lipca 2026 r.

Pakiet e-zdrowia rozwija System Informacji Medycznej i usługi cyfrowe wokół pacjenta. W ustawie pojawia się m.in. obsługa recepty transgranicznej i karty pacjenta, czyli elementów potrzebnych do wymiany danych medycznych w Unii Europejskiej. Przepisy przewidują też możliwość generowania analiz i raportów na podstawie zindywidualizowanych danych medycznych oraz przekazywania do SIM danych rejestrowanych przez wyroby medyczne lub aplikacje wspierające dobrostan.

Dla pacjenta ta zmiana będzie odczuwalna stopniowo, wraz z wdrażaniem usług. Kierunek jest jednak jasny: dokumentacja medyczna, recepty, skierowania, karty szczepień i dane z systemów wspierających leczenie mają coraz częściej działać jako część jednego cyfrowego ekosystemu. Pełny tekst ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia i powiązane akty sprawdzisz w wyszukiwarce aktów prawnych Prostej Umowy.

Planowanie przestrzenne: inwestycje uzupełniające, plan ogólny i rewitalizacja

Ustawa z dnia 30 kwietnia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 781) oraz rozporządzenia wykonawcze (Dz.U. 2026 poz. 826 i Dz.U. 2026 poz. 834) – część przepisów obowiązuje od 30 czerwca i 1 lipca 2026 r.

To jeden z większych bloków tego tygodnia, ważny dla gmin, inwestorów i właścicieli nieruchomości. Ustawa zmienia definicję inwestycji uzupełniającej w planowaniu przestrzennym. Obejmuje ona m.in. infrastrukturę techniczną, drogi, transport publiczny, obiekty kultury, żłobki, przedszkola, szkoły, placówki zdrowotne, pomoc społeczną, sport, rekreację, zieleń publiczną oraz lokale i budynki mieszkalne.

Równolegle wchodzą akty wykonawcze dotyczące projektu planu ogólnego gminy i dokumentowania prac planistycznych oraz zakresu miejscowego planu rewitalizacji. Na przykład jeżeli dana działka, inwestycja albo rewitalizowany fragment miasta jest zależny od planu miejscowego, planu ogólnego lub zintegrowanego planu inwestycyjnego, nowe przepisy mogą przesądzać, jakie elementy infrastruktury i usług publicznych da się powiązać z inwestycją.

Centralny Rejestr Umów JSFP: więcej konkretów o jawności umów publicznych

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 30 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 440) – wybrane przepisy obowiązują od 1 lipca 2026 r.

Centralny Rejestr Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych ma porządkować informacje o umowach zawieranych przez jednostki sektora publicznego. Rozporządzenie określa m.in. sposób ustalania wartości umowy, zakres informacji publikowanych o umowie, warunki korzystania z kont w systemie oraz sposób wyszukiwania informacji i wglądu do danych udostępnionych w rejestrze.

Najważniejsze praktycznie jest to, że wartość umowy zawartej na czas nieoznaczony ustala się dla pierwszych 48 miesięcy jej wykonywania. Jeżeli wartość nie została w umowie określona, bierze się pod uwagę środki planowane na realizację umowy, również dla pierwszych 48 miesięcy. To ma znaczenie dla jawności i kwalifikowania kontraktów, które nie mieszczą się w prostym modelu „jedna usługa – jedna cena”.

mObywatel i rejestry publiczne: kolejny etap poszerzania danych

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 852) oraz akty dotyczące centralnej ewidencji pojazdów (Dz.U. 2026 poz. 817 i Dz.U. 2026 poz. 835) – część przepisów obowiązuje od 30 czerwca 2026 r.

W tym tygodniu widać dalsze rozbudowywanie przepływu danych między rejestrami publicznymi a usługami cyfrowymi państwa. Rozporządzenie dotyczące mObywatela zmienia zakres danych i wykaz rejestrów publicznych oraz systemów, z których użytkownik aplikacji może pobierać dane. Część zmian ma własne, późniejsze terminy wejścia w życie, ale wybrane elementy startują już 30 czerwca.

Równolegle zmieniane są akty dotyczące centralnej ewidencji pojazdów: zakres danych udostępnianych podmiotom obowiązanym do ich przekazywania oraz katalog danych gromadzonych w CEP. To techniczne rozporządzenia, ale ich skutki są bardzo praktyczne – od jakości danych o pojazdach po zakres informacji, które administracja i uprawnione podmioty mogą wykorzystywać w usługach cyfrowych.

Podręczniki dla uczniów z niepełnosprawnościami: program na lata 2026–2028

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 802) – obowiązuje od 3 lipca 2026 r.

Rozporządzenie ustala zasady pomocy dla uczniów z niepełnosprawnościami w formie dofinansowania zakupu podręczników, materiałów edukacyjnych i materiałów ćwiczeniowych w latach szkolnych 2026/2027–2028/2029. Pomoc obejmuje uczniów wskazanych w rozporządzeniu, w tym uczniów szkół ponadpodstawowych i szkół specjalnych przysposabiających do pracy.

Kwoty są konkretne: do 534 zł dla części uczniów liceów, techników i szkół artystycznych, do 468 zł dla uczniów branżowych szkół I i II stopnia oraz do 270 zł dla uczniów szkół specjalnych przysposabiających do pracy. Wniosek składa opiekun ucznia, pełnoletni uczeń albo – za zgodą opiekuna lub ucznia – nauczyciel, pracownik socjalny lub inna osoba. Trafia on do dyrektora szkoły, a termin ustala właściwy wójt, burmistrz albo prezydent miasta.

Zarządzanie kryzysowe: odporność podmiotów krytycznych

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 815) – obowiązuje od 4 lipca 2026 r.

Nowelizacja ustawy o zarządzaniu kryzysowym wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2557 w sprawie odporności podmiotów krytycznych. To ważny akt dla infrastruktury i usług, które muszą działać również w warunkach kryzysu. Ustawa określa zadania operatorów infrastruktury krytycznej, usługi kluczowe, obowiązki podmiotów krytycznych oraz zasady nadzoru i kontroli.

Dla przeciętnego obywatela nie będzie to zmiana widoczna jak nowy formularz albo nowa opłata. Jej znaczenie polega raczej na tym, że państwo mocniej porządkuje odpowiedzialność podmiotów odpowiedzialnych za funkcjonowanie usług podstawowych: transportu, łączności, zaopatrzenia, bezpieczeństwa i innych obszarów, których awaria szybko przestaje być tylko problemem jednej firmy.

Co pominęliśmy?

W tym tygodniu wchodzi też w życie kilka aktów ważnych, ale węższych tematycznie. Branży turystycznej dotyczy kolejny etap zmian w ustawie o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych – przede wszystkim prowadzenie i aktualizacja wykazu umów oraz przekazywanie go do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego (Dz.U. 2025 poz. 1806, od 1 lipca). Szczególne znaczenie polityczne ma ustawa o niekaraniu obywateli RP biorących udział po stronie Ukrainy w konflikcie zbrojnym wywołanym agresją Federacji Rosyjskiej (Dz.U. 2026 poz. 435, od 1 lipca).

Duży pakiet dotyczy także zawodów i procedur podatkowych: stroju doradców podatkowych, opłat i organizacji egzaminu na doradcę podatkowego, systemu e-Doradca oraz umów Państwowej Komisji Egzaminacyjnej z uczelniami (m.in. Dz.U. 2026 poz. 658, Dz.U. 2026 poz. 750, Dz.U. 2026 poz. 798, Dz.U. 2026 poz. 829, Dz.U. 2026 poz. 833 i Dz.U. 2026 poz. 845). Dla części podmiotów gospodarczych istotne są zmiany w zgłoszeniach celnych, w tym w obrocie pocztowym (Dz.U. 2026 poz. 837 i Dz.U. 2026 poz. 853).

Charakter bardziej techniczny mają liczne akty z obszaru zdrowia, nauki i administracji: obliczanie prognozowanego czasu oczekiwania na świadczenia, świadczenia gwarantowane z zakresu leczenia szpitalnego, szpitalny oddział ratunkowy, dane w POL-on, dyplomy doktorskie i habilitacyjne, studia, legitymacja emeryta-rencisty, włączanie jednostek ochrony przeciwpożarowej do KSRG oraz utworzenie oddziałów Straży Granicznej.

Jeżeli któraś z tych zmian dotyka Twojej sprawy, treść konkretnego aktu oraz powiązane orzecznictwo sprawdzisz w Prostej Umowie – w wyszukiwarce aktów prawnych i w Wyszukiwarce Orzeczeń Sądowych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, treści dokumentów oraz aktualnego orzecznictwa.