Piętnaście zmian w prawie w tygodniu 27 lipca – 2 sierpnia 2026: zdrowie, metropolia i cyfryzacja

W tygodniu 27 lipca – 2 sierpnia 2026 r. zaczyna obowiązywać piętnaście aktów lub wyodrębnionych części aktów. Największe zmiany dotyczą ochrony zdrowia, organizacji pomorskiej metropolii i cyfryzacji procedur publicznych. W Prostej Umowie śledzimy takie regulacje na bieżąco i układamy je w przegląd, który odróżnia realne zmiany dla obywatela od technicznych korekt kierowanych do wąskich grup zawodowych.

Centralna rejestracja obejmie osiem kolejnych poradni

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2025 r. w sprawie centralnej elektronicznej rejestracji (Dz.U. 2025 poz. 1871) – pkt 2–9 w części I załącznika obowiązują od 1 sierpnia 2026 r.

Centralna elektroniczna rejestracja obejmie świadczenia z zakresu leczenia chorób naczyń, chorób zakaźnych, endokrynologii, hepatologii, immunologii, nefrologii, neonatologii oraz leczenia gruźlicy i chorób płuc. Dołączą one do kardiologii, która została wskazana w pierwszym punkcie załącznika.

Świadczeniodawca ma udostępniać w centralnym systemie harmonogram przyjęć z wolnymi terminami na okres co najmniej trzech pełnych miesięcy. Pacjent może otrzymywać informacje o wyznaczeniu lub zmianie terminu, umieszczeniu w centralnym wykazie oczekujących i pojawieniu się wolnego miejsca przez Internetowe Konto Pacjenta, telefon albo pocztę elektroniczną.

Warto rozdzielić dwa terminy. Późniejsze rozporządzenie z 29 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 859) przesunęło na 1 października funkcję asystenta głosowego dla osób używających wyłącznie telefonu stacjonarnego. Nie przesunęło jednak wejścia do centralnej rejestracji ośmiu nowych grup świadczeń – te są objęte systemem od 1 sierpnia na podstawie § 7 pkt 2 rozporządzenia.

Pomorska metropolia: wspólne planowanie transportu, przestrzeni i klimatu

Ustawa z dnia 11 czerwca 2026 r. o związku metropolitalnym w województwie pomorskim (Dz.U. 2026 poz. 912) – obowiązuje od 31 lipca 2026 r.

Ustawa tworzy ramy prawne dla związku metropolitalnego obejmującego spójny obszar zamieszkany przez co najmniej milion osób. W jego skład muszą wejść Gdańsk, Gdynia i Sopot, a do związku mogą przystąpić także inne funkcjonalnie powiązane gminy i powiaty, w tym jednostki spoza województwa pomorskiego.

Samo wejście ustawy w życie nie tworzy metropolii automatycznie. Związek powoła Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, na podstawie wniosku Rady Miasta Gdańska, po przeprowadzeniu konsultacji i zebraniu opinii zainteresowanych samorządów, zarządu województwa oraz wojewody.

Do obowiązkowych zadań związku należą m.in. polityka rozwoju, ład przestrzenny, ochrona środowiska i adaptacja do zmian klimatu, organizowanie metropolitalnych przewozów pasażerskich oraz integrowanie transportu publicznego. Finansowanie ma pochodzić m.in. z udziału w dochodach z PIT i składek członkowskich. Ustawa zastrzega przy tym, że co najmniej 40% wydatków na zadania własne ma służyć zadaniom realizowanym na obszarze gmin, które nie są miastami na prawach powiatu.

Profilaktyka raka szyjki macicy: najpierw test HPV HR

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 czerwca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych (Dz.U. 2026 poz. 754) – obowiązuje od 1 sierpnia 2026 r.

Program profilaktyki raka szyjki macicy zostaje oparty na przesiewowym teście molekularnym HPV HR. Materiał pobrany od pacjentki służy najpierw do wykrywania wirusa wysokiego ryzyka. Badanie cytologiczne na podłożu płynnym, czyli LBC, wykonuje się po dodatnim wyniku testu HPV HR.

Program obejmuje kobiety w wieku od 25 do 64 lat. Przy wyniku ujemnym i braku czynników ryzyka badanie wykonuje się co 5 lat. Dla kobiet zakażonych HIV albo przyjmujących leki immunosupresyjne przewidziano interwał 12 miesięcy. Dodatni wynik HPV 16 lub 18 prowadzi do pogłębionej diagnostyki, obejmującej kolposkopię, a w razie potrzeby pobranie wycinków i badanie histopatologiczne.

Materiał do klasycznej cytologii pobrany przed 1 sierpnia może zostać oceniony na dotychczasowych zasadach, lecz nie później niż do 31 sierpnia 2026 r. Rozporządzenie określa również wymagania dla laboratoriów, personelu i systemu kontroli jakości.

SOR: osobne pomiary kolejek i segregacja według ESI

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie systemu zarządzającego trybami obsługi pacjenta w szpitalnym oddziale ratunkowym (Dz.U. 2026 poz. 963) – obowiązuje od 1 sierpnia 2026 r.

System TOPSOR ma mierzyć nie tylko całkowity pobyt pacjenta, lecz także czas rejestracji, segregacji medycznej i oczekiwania na pierwszy kontakt z lekarzem. Wyświetlacze w SOR pokażą przewidywany czas dla każdego etapu, numery oczekujących pacjentów oraz łączną liczbę osób aktualnie przebywających na oddziale.

Segregacja medyczna ma być prowadzona zgodnie z algorytmem Emergency Severity Index, czyli ESI. Rozporządzenie wzmacnia też obowiązki techniczne szpitali: wymaga wykonywania kopii bezpieczeństwa, dwustronnej komunikacji lokalnego systemu z aktualną wersją TOPSOR i dostosowania systemu w ciągu 9 miesięcy od udostępnienia dokumentacji zmian.

Szczegółowo wyjaśniamy, czym jest ESI i dlaczego 1 sierpnia nie zostaną zakończone wszystkie prace informatyczne w osobnym artykule o TOPSOR i segregacji ESI.

Substancje kontrolowane: HHC, 2-MMC, NEP i nowe nitazeny

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2026 poz. 934) – obowiązuje od 28 lipca 2026 r.

Wykazy zostają uzupełnione m.in. o HHC, 2-MMC, NEP i karyzoprodol. Do środków odurzających grupy I-N trafia pięć substancji z grupy nitazenów, w tym protonitazen i protonitazepina. Osobno wpisano także Δ8-THCP i octan Δ9-THCP jako nowe substancje psychoaktywne.

Zmiana ma znaczenie dla organów ścigania, laboratoriów, podmiotów leczniczych i przedsiębiorców obracających substancjami chemicznymi. Od dnia wejścia w życie do nowych pozycji stosuje się reżimy kontroli przewidziane w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii. Rozporządzenie wdraża również unijną decyzję o włączeniu nowych substancji psychoaktywnych do definicji narkotyku.

Fundacje rodzinne: elektroniczne dokumenty i dane dostępne online

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 kwietnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rejestru fundacji rodzinnych (Dz.U. 2026 poz. 577) – obowiązuje od 29 lipca 2026 r.

Odpisy, wyciągi, zaświadczenia i informacje z rejestru będzie można otrzymać w postaci papierowej lub elektronicznej. Wniosek elektroniczny trzeba wysłać na adres sądu rejestrowego, podpisać podpisem kwalifikowanym albo zaufanym i dołączyć dowód opłaty kancelaryjnej.

Na stronie sądu mają być udostępniane informacje o fundacjach wpisanych do rejestru, aktualizowane automatycznie co najmniej raz dziennie. Dane będzie można samodzielnie pobrać w formie wydruku komputerowego oznaczonego czasem pobrania i liczbą stron. To praktyczna cyfryzacja rejestru, który dotąd był oparty przede wszystkim na dokumentach wydawanych przez sąd.

Upadłość operatora telekomunikacyjnego: dane przejmie UKE

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 lipca 2026 r. w sprawie danych przekazywanych po zaprzestaniu działalności przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego albo ogłoszeniu jego upadłości (Dz.U. 2026 poz. 939) – obowiązuje od 29 lipca 2026 r.

Operator kończący działalność albo objęty upadłością ma przekazać Prezesowi UKE dane zatrzymane na podstawie Prawa komunikacji elektronicznej. Wraz z nośnikami przekazuje informacje o formacie plików, oprogramowaniu potrzebnym do odczytu, okresie, z którego pochodzą dane, ich strukturze i zabezpieczeniach.

Uprawniony podmiot może następnie złożyć do Prezesa UKE wniosek o udostępnienie określonego zakresu danych. Urząd sprawdza kompletność wniosku w ciągu 4 dni roboczych, a termin udostępnienia co do zasady nie może być dłuższy niż 7 dni roboczych. Dla sądów i prokuratora podstawą pozostaje postanowienie wydane na podstawie art. 218 § 1 Kodeksu postępowania karnego.

Aplikacja legislacyjna: sztuczna inteligencja w programie szkolenia

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 lipca 2026 r. w sprawie aplikacji legislacyjnej (Dz.U. 2026 poz. 940) – obowiązuje od 29 lipca 2026 r.

Nowe rozporządzenie kompleksowo określa nabór, 12-miesięczny program, pracę z patronem i egzamin końcowy aplikacji prowadzonej przez Rządowe Centrum Legislacji. Wśród tematów zajęć wprost wymienia narzędzia informatyczne, w tym wykorzystanie sztucznej inteligencji w procesie legislacyjnym.

Aplikanci mają przygotowywać projekty aktów prawnych i stanowiska prawno-legislacyjne, uczestniczyć w co najmniej pięciu komisjach prawniczych i odbyć minimum 30 godzin zajęć z patronem. Opłata za udział wynosi czterokrotność przeciętnego wynagrodzenia za poprzedni rok. Sam egzamin pozostaje tradycyjny: podczas części pisemnej można korzystać z tekstów aktów i zbiorów orzeczeń zapewnionych przez RCL, lecz nie z urządzeń służących do przekazywania lub odbioru informacji.

Administracja morska: wraca Urząd Morski w Słupsku

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie utworzenia urzędów morskich i ich właściwości (Dz.U. 2026 poz. 977) oraz rozporządzenie w sprawie utworzenia Urzędu Morskiego w Słupsku (Dz.U. 2026 poz. 978) – zasadnicza część obowiązuje od 1 sierpnia 2026 r.

Pierwszy akt dodaje Urząd Morski w Słupsku do struktury administracji morskiej i dzieli wybrzeże między urzędy w Szczecinie, Słupsku i Gdyni. Właściwość nowego urzędu obejmuje środkową część wybrzeża, od zachodniej granicy portu w Dźwirzynie do południka 17°40'30’’ długości geograficznej wschodniej.

Drugi akt reguluje przejęcie mienia, zobowiązań, umów i pracowników z urzędów w Gdyni i Szczecinie. Postępowania administracyjne wszczęte przed 1 sierpnia dokończą jednak dotychczas właściwe urzędy. Infrastruktura krajowych systemów bezpieczeństwa morskiego pozostaje przy Urzędzie Morskim w Gdyni, a utrzymanie VTS Ławica Słupska pozostanie tam do 31 lipca 2028 r.

Co pominęliśmy?

Pięć pozostałych aktów ma węższy albo głównie techniczny zakres, ale również zaczyna obowiązywać w tym tygodniu.

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 15 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 964) – obowiązuje od 28 lipca 2026 r. Dostosowuje statut Bankowego Funduszu Gwarancyjnego do zadań związanych z restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją kontrahentów centralnych, czyli CCP, oraz porządkuje zasady tworzenia podmiotów pomostowych i funduszy BFG.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 949) – obowiązuje od 30 lipca 2026 r. Wprowadza techniczne i redakcyjne korekty w wymaganiach Dobrej Praktyki Wytwarzania produktów leczniczych, w tym dotyczące definicji wytwórcy, produktów terapii zaawansowanej i badań klinicznych.

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 955) – obowiązuje od 31 lipca 2026 r. Aktualizuje wykaz mundurów, odzieży ochronnej, obuwia, tkanin i innego wojskowego wyposażenia, które podlegają ocenie zgodności.

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 10 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 956) – obowiązuje od 31 lipca 2026 r. Aktualizuje programy szkolenia egzaminatorów maturalnych, ósmoklasisty i egzaminów zawodowych. Pozwala prowadzić wykłady, a za zgodą dyrektora CKE także część ćwiczeń i egzaminów, na odległość oraz porządkuje dane osób bez numeru PESEL.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 957) – obowiązuje od 1 sierpnia 2026 r. Określa dokumenty publiczne zastrzeżone dla wytwórcy wyłącznego. Wykaz obejmuje m.in. dowody osobiste, paszporty, dokumenty dla cudzoziemców, Kartę Polaka, prawa jazdy i dowody rejestracyjne.

Jeżeli któraś ze zmian dotyczy Twojej sprawy lub działalności, treść aktu i powiązane orzecznictwo możesz sprawdzić w Prostej Umowie – w wyszukiwarce aktów prawnych oraz w Wyszukiwarce Orzeczeń Sądowych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, treści dokumentów oraz aktualnego orzecznictwa.