Osiem zmian w prawie w tygodniu 13–19 lipca 2026: przegląd nowelizacji

Według stanu Dziennika Ustaw na 14 lipca w tygodniu 13–19 lipca 2026 r. wchodzi w życie osiem aktów. Najważniejsze dotyczą elektronicznego potwierdzania przekroczenia granicy, europejskiego nakazu aresztowania i organizacji pracy sądów. W Prostej Umowie śledzimy takie zmiany na bieżąco i układamy je w przegląd, bez konieczności samodzielnego przekopywania całego Dziennika Ustaw.

Kontrola graniczna: EES zamiast stempla i pierwszeństwo dla części transportów

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 933) – obowiązuje od 14 lipca 2026 r.

To najpóźniej ogłoszony akt z tego tygodnia – pojawił się w Dzienniku Ustaw 13 lipca i zaczął obowiązywać już następnego dnia. Dostosowuje polskie przepisy do unijnego Systemu Wjazdu/Wyjazdu, czyli EES. W przypadku osoby podlegającej rejestracji w EES potwierdzeniem przekroczenia zewnętrznej granicy strefy Schengen jest teraz elektroniczny wpis, a nie odbitka stempla w dokumencie podróży.

Stemple nie znikają całkowicie. Nadal stosuje się je wobec osób przekraczających granicę na podstawie polskiej wizy długoterminowej albo określonego zezwolenia na wjazd. Jeżeli w dokumencie brakuje wolnych stron albo osoba objęta jednym z wyjątków nie ma ważnego dokumentu, przekroczenie granicy potwierdza się na osobnym arkuszu.

Rozporządzenie rozszerza też katalog transportów obsługiwanych poza kolejnością. Obejmuje on m.in. pojazdy przewożące krew, osocze, materiały biologiczne i pomoc humanitarną, a w ruchu towarowym także żywe zwierzęta, towary niebezpieczne, kwiaty cięte oraz szybko psującą się żywność przewożoną specjalnymi środkami transportu. Dla przewoźników oznacza to krótsze oczekiwanie tam, gdzie zwłoka mogłaby spowodować szczególne ryzyko albo straty.

Europejski nakaz aresztowania: przesłuchanie i czasowe przekazanie przed decyzją

Ustawa z dnia 15 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. 2026 poz. 882) – obowiązuje od 16 lipca 2026 r.

Nowelizacja porządkuje współpracę sądów przy wykonywaniu europejskiego nakazu aresztowania. Jeżeli państwo, które wydało nakaz, zwróci się o przesłuchanie osoby albo o jej czasowe przekazanie, polski sąd, stosownie do okoliczności sprawy, wyraża zgodę jeszcze przed rozpoznaniem samego nakazu. Przy czasowym przekazaniu oba organy ustalają pisemnie warunki i termin powrotu, tak aby osoba mogła uczestniczyć w czynnościach w postępowaniu dotyczącym jej przekazania.

Ustawa doprecyzowuje również sposób przesłuchania, gdy sąd nie zgodzi się na tryb przewidziany w art. 6 unijnego rozporządzenia 2023/2844 o cyfryzacji współpracy sądowej. Warunki czynności trzeba wtedy uzgodnić z organem państwa wydania nakazu, a w przesłuchaniu może uczestniczyć osoba wyznaczona zgodnie z prawem tego państwa.

Osobna procedura dotyczy sytuacji, w której dana osoba została wcześniej wydana Polsce przez państwo obce, a następnie wpływa wobec niej europejski nakaz aresztowania. Polski sąd musi uzyskać zgodę tego państwa na dalsze przekazanie. Do tego czasu terminy dotyczące rozpoznania nakazu nie rozpoczynają biegu albo ulegają zawieszeniu. Gdy nakaz wydano w celu ścigania, nowe brzmienie przepisów wyraźnie uwzględnia też zgodę obywatela polskiego, osoby objętej azylem albo osoby mającej miejsce zamieszkania lub stale przebywającej w Polsce na odesłanie do Polski po prawomocnym zakończeniu postępowania w państwie wydania nakazu.

Sądy powszechne: bezpieczniejsza korespondencja i sprawniejsze sekretariaty

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 897) – większość zmian obowiązuje od 18 lipca 2026 r.

Pakiet zmian w Regulaminie urzędowania sądów powszechnych obejmuje kilka spraw, które mogą być zauważalne dla uczestnika postępowania. Jeżeli przesyłka sądowa ma być doręczona w miejscu pracy adresata, na kopercie pojawi się adnotacja „Otwarcie tylko przez adresata”. Z kolei zawiadomienia i wezwania kierowane do strony, świadka lub pokrzywdzonego mają zawierać na końcu ostatniej strony skróconą treść z nazwą sądu, danymi osoby, miejscem i terminem stawiennictwa, lecz bez wskazywania, w jakim charakterze dana osoba ma się stawić.

Zmienia się również obieg dokumentów po wydaniu orzeczenia. Adnotację w aktach o dacie prawomocności będzie mógł sporządzić nie tylko sędzia lub referendarz, lecz także upoważniony asystent sędziego. Na tej podstawie kierownik sekretariatu albo upoważniony pracownik zamieści wzmiankę o prawomocności na odpisie orzeczenia. To rozwiązanie ma odciążyć orzeczników od części czynności technicznych.

Rozporządzenie aktualizuje też terminologię związaną z reprezentantem dziecka, zasady organizacji wydziałów oraz niektóre czynności wykonawcze w sprawach o grzywny. Dwie zmiany zostały odroczone do 4 października 2026 r. Dopiero wtedy na budynkach sądów trzeba będzie umieszczać flagę Polski i Unii Europejskiej, a osoba przesłuchiwana będzie mogła co do zasady pozostawać w pozycji siedzącej, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Sąd poinformuje ją o tej możliwości przed przesłuchaniem.

Ubój na fermie: nowe kwalifikacje przy użyciu broni palnej

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 867) – obowiązuje od 15 lipca 2026 r.

Zmiana dotyczy ogłuszania jeleniowatych utrzymywanych na fermach oraz bydła utrzymywanego w systemie otwartym przy użyciu określonej metody z wykorzystaniem broni palnej. Czynność może wykonywać osoba, której powiatowy lekarz weterynarii wydał wymagany dokument po ukończeniu szkolenia teoretycznego i praktycznego.

Kandydat musi mieć również podstawowe uprawnienia do wykonywania polowania albo pozwolenie na broń palną do celów ogłuszania lub uboju zwierząt gospodarskich. Część praktyczna odbywa się podczas uboju w gospodarstwie, z którego pochodzą zwierzęta, pod nadzorem osoby z co najmniej trzyletnim udokumentowanym doświadczeniem w stosowaniu tej metody. Dla właścicieli takich stad oznacza to bardziej szczegółową ścieżkę potwierdzania kwalifikacji personelu.

Ankieter statystyczny: legitymację można zweryfikować w urzędzie

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 888) – obowiązuje od 17 lipca 2026 r.

Nowe rozporządzenie określa wzór legitymacji ankietera statystycznego oraz zasady jej wymiany, zwrotu i unieważnienia. Dokument trzeba wymienić po zmianie danych, uszkodzeniu albo upływie terminu ważności, a zwrócić m.in. po zakończeniu współpracy z urzędem statystycznym. Utratę należy niezwłocznie zgłosić dyrektorowi urzędu, który unieważnia legitymację.

Z perspektywy osoby odwiedzanej przez ankietera ważny jest rewers dokumentu. Znajdzie się na nim numer telefonu do urzędu, pod którym można potwierdzić tożsamość ankietera, a także informacja o ochronie zebranych danych i tajemnicy statystycznej. Sama legitymacja ma format karty ID-1, fotografię, termin ważności i zabezpieczenia przed podrobieniem.

Co pominęliśmy?

Pozostałe trzy akty mają węższy albo głównie techniczny zakres, ale również znalazły się w tygodniowej liście.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 865) – obowiązuje od 15 lipca 2026 r. Zmienia sposób udostępniania dokumentacji medycznej noworodka lub dziecka po przysposobieniu pełnym w podmiotach leczniczych dla osób pozbawionych wolności. Na wniosek przedstawiciela ustawowego sporządza się wyciąg z danymi identyfikującymi dziecko wynikającymi z przysposobienia.

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 26 czerwca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 883) – obowiązuje od 16 lipca 2026 r. Określa zakres i elektroniczny sposób przekazywania informacji o kwalifikowanych nakładach inwestycyjnych w podatku od wydobycia niektórych kopalin. Dane o nakładach i odliczeniach przesyła się przez PUESC, z urzędowym poświadczeniem odbioru i jednym z dopuszczonych podpisów elektronicznych. Regulacja dotyczy przede wszystkim inwestycji związanych z miedzią i srebrem.

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 896) – obowiązuje od 18 lipca 2026 r. Zastępuje wzór listy rzeczników patentowych. Nowy formularz porządkuje m.in. dane o kwalifikacjach, miejscu i formie wykonywania zawodu, zawieszeniu prawa do jego wykonywania, orzeczeniach dyscyplinarnych oraz wydaniu legitymacji.

Treść każdego aktu i powiązane orzecznictwo możesz sprawdzić w Prostej Umowie – w wyszukiwarce aktów prawnych oraz w Wyszukiwarce Orzeczeń Sądowych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, treści dokumentów oraz aktualnego orzecznictwa.