Badania lekarskie kierowców: co zmienia nowelizacja?

Od 3 czerwca 2026 r. zmieniają się zasady badań lekarskich kierowców: badanie ma się odbyć w bezpośrednim kontakcie z lekarzem, na ankiecie pojawia się wyraźne oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, a rozporządzenie na nowo definiuje częściowy ubytek słuchu. Tłumaczymy, co dokładnie się zmienia, i przypominamy, jak cały system badań kierowców działa dziś.

Badanie lekarskie to jeden z tych progów, przez który przechodzi niemal każdy kierowca – raz, przy ubieganiu się o prawo jazdy, a kierowcy zawodowi regularnie przez całą karierę. 3 czerwca 2026 r. wchodzi w życie krótka nowelizacja rozporządzenia Ministra Zdrowia, która tych badań dotyczy.

W naszym cyklu „Nowa legislacja" rozkładamy takie zmiany na czynniki pierwsze. Zaczniemy od przypomnienia, jak system badań lekarskich kierowców dziś wygląda.

Jak dziś wyglądają badania lekarskie kierowców?

System opiera się na dwóch aktach. Ramy ustawowe daje ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, a szczegóły – rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz.U. 2022 poz. 2503). To właśnie to rozporządzenie zmienia omawiana nowelizacja.

Katalog osób podlegających badaniu wylicza art. 75 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. Obejmuje on m.in.:

osobę ubiegającą się o uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdami silnikowymi lub tramwajem (czyli typowego kandydata na prawo jazdy);
osobę przedłużającą ważność prawa jazdy określonej kategorii;
osobę, która chce odzyskać uprawnienie cofnięte ze względu na stan zdrowia;
kierującego, który prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości, po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu;
osobę, wobec której pojawiły się uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia;
osobę ubiegającą się o zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym lub przewożącym wartości pieniężne;
uczniów i słuchaczy kierunków, na których kształci się przyszłych kierowców.

W części przypadków badanie przeprowadza się na wniosek samej osoby, w innych – na podstawie skierowania (np. od starosty, gdy pojawią się wątpliwości co do zdrowia kierowcy).

Jak przebiega badanie?

Po otrzymaniu skierowania lub informacji o obowiązku badania trzeba się na nie zgłosić w ciągu 30 dni. Lekarz najpierw sprawdza tożsamość – bez dokumentu badania nie przeprowadzi. Następnie badany wypełnia oświadczenie o stanie zdrowia w formie ankiety (art. 78 ustawy). To kluczowy element, do którego wrócimy: już dziś ankietę składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 Kodeksu karnego.

Samo badanie wykonuje uprawniony lekarz – wpisany do specjalnej ewidencji i mający odpowiednie kwalifikacje (właściwą specjalizację albo ukończone szkolenie z badań kierowców). Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia lekarz ocenia stan zdrowia w trzynastu obszarach, m.in. narządu wzroku i słuchu, układu ruchu, układu sercowo-naczyniowego i oddechowego, układu nerwowego (w tym padaczki), obturacyjnego bezdechu sennego, czynności nerek, cukrzycy, stanu psychicznego oraz objawów uzależnień. W razie potrzeby kieruje badanego na konsultację u specjalisty lub na dodatkowe badania diagnostyczne.

Orzeczenie i odwołanie

Efektem badania jest orzeczenie lekarskie stwierdzające brak albo istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jeśli badany się z nim nie zgadza, może wystąpić o ponowne badanie. Wniosek składa się pisemnie, w terminie 14 dni od otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem lekarza, który je wydał. Ponowne badanie przeprowadza wojewódzki ośrodek medycyny pracy albo wskazany instytut, na koszt osoby badanej – a jego wynik jest ostateczny.

Masz podobny problem prawny? Zadaj pytanie i otrzymaj odpowiedź z przepisami →

Co zmienia nowelizacja (Dz.U. 2026 poz. 608)?

Nowelizacja została wydana na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami i wchodzi w życie 3 czerwca 2026 r. Wprowadza trzy zmiany.

1. Badanie w bezpośrednim kontakcie z osobą badaną

W § 4 ust. 2 rozporządzenia – tym, który opisuje, jak lekarz ocenia schorzenia i ryzyko – po słowach „badania lekarskiego" dodano wyrazy „przeprowadzanego w bezpośrednim kontakcie z osobą badaną". To krótka zmiana o jasnym celu: badanie kierowcy ma być realnym, osobistym badaniem, a nie czynnością wykonywaną zdalnie. Rozporządzenie zamyka furtkę do oceny stanu zdrowia kierowcy „na odległość".

2. Wyraźne oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej

Do wzoru oświadczenia o stanie zdrowia (załącznik nr 1 do rozporządzenia), po dotychczasowej części IV, dodano nową część V w brzmieniu:

„V. Świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wynikającej z art. 233 § 6 Kodeksu karnego oświadczam, że dane zawarte w ankiecie są zgodne z prawdą."

Tu potrzebne jest zastrzeżenie, żeby nie wyolbrzymić zmiany. Sama odpowiedzialność karna nie jest nowością – wynika wprost z art. 78 ustawy o kierujących pojazdami, który już dziś nakazuje wypełnić ankietę pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 Kodeksu karnego. Nowość jest formalna: na samym formularzu pojawia się teraz wyraźne, podpisywane oświadczenie, a odpowiedzialność doprecyzowano przez wskazanie art. 233 § 6 Kodeksu karnego. To ten przepis, który rozciąga odpowiedzialność za fałszywe zeznania na fałszywe oświadczenia składane wtedy, gdy ustawa pozwala odebrać je pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Zmieniono też objaśnienie do formularza – porządkuje ono, kto wypełnia ankietę. Co do zasady robi to osoba badana, a w przypadku niepełnoletniego kandydata, ucznia lub słuchacza (o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy) – jego rodzic w rozumieniu Prawa oświatowego.

3. Nowa definicja częściowego ubytku słuchu

Rozporządzenie nadaje nowe brzmienie załącznikowi nr 3, który dotyczy badania narządu słuchu. Wprowadza precyzyjne kryterium:

„Częściowy ubytek słuchu (…) stwierdza się wtedy, gdy przeprowadzone badanie lekarskie potwierdzi upośledzenie słuchu w stopniu uniemożliwiającym rozumienie mowy z odległości jednego metra i mniejszej, w tym przy zastosowaniu aparatów słuchowych lub implantów słuchowych."

Dlaczego to ważne? Bo zgodnie z art. 3 ust. 3a ustawy o kierujących pojazdami całkowity albo częściowy ubytek słuchu co do zasady nie jest przeciwwskazaniem do prowadzenia pojazdów ani powodem cofnięcia uprawnień. Wyjątki dotyczą jednak kierowców „dużych" kategorii: prawa jazdy kategorii D1 i D (autobusy) oraz – w określonych sytuacjach – C1 i C (samochody ciężarowe). Dla tych właśnie kategorii precyzyjne zdefiniowanie, czym jest „częściowy ubytek słuchu", przesądza, kiedy stan słuchu rzeczywiście wpływa na uprawnienia. Nowy załącznik daje lekarzowi mierzalne kryterium – rozumienie mowy z odległości jednego metra, także z aparatem lub implantem – zamiast ocen uznaniowych.

Przepis przejściowy

Nowelizacja zostawia chwilę na dostosowanie się: dotychczasowy wzór oświadczenia o stanie zdrowia można stosować jeszcze przez 30 dni od wejścia zmiany w życie, czyli mniej więcej do początku lipca 2026 r. Przez ten czas w obiegu mogą być oba druki.

Co to oznacza w praktyce?

Kandydat na prawo jazdy podpisze ankietę z wyraźną klauzulą o odpowiedzialności karnej i musi liczyć się z badaniem w gabinecie, twarzą w twarz z lekarzem.
Kierowca zawodowy kategorii C i D powinien wiedzieć, że stan słuchu oceniany jest teraz według jasnego progu – rozumienia mowy z jednego metra.
Osoba z aparatem słuchowym lub implantem nie jest z góry wykluczona z prowadzenia pojazdów; kryterium uwzględnia słyszenie wspomagane, a dla większości kategorii ubytek słuchu i tak nie stanowi przeszkody.

Jeśli chcesz sprawdzić pełną treść rozporządzenia, ustawy o kierujących pojazdami albo powiązanych z nimi przepisów, znajdziesz je w wyszukiwarce aktów prawnych w Prostej Umowie.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego, treści dokumentów oraz aktualnego orzecznictwa.